İcra Çalışanlarının ve Hukukçularının Platformu

Tam Versiyon: Miras Ortaklığının Taraf Ehliyeti
Şu anda tam olmayan bir versiyonun içeriğine bakıyorsunuz. Tam versiyon'a bakınız.
Miras ortaklığının taraf ehliyeti yoktur.
Miras ortaklığının (MK m.640) taraf ehliyetinin bulunmayışı bazı özellikler gösterir :
1) Miras ortaklığının (terekenin) alacaklı olması halinde, durum oldukça basittir. Miras ortaklığının bir alacağından dolayı takip yapılırken, elbirliği mülkiyeti (iştirak halinde mülkiyet) kuralları gereğince, (mirası kabul etmiş olan) bütün mirasçıların birlikte takip talebinde bulunmaları gerekir .
Mirasçılardan birinin (veya birkaçının) bütün mirasçılar adına takip talebinde bulunmuş olması halinde, icra müdürü, diğer mirasçıların takibe katılmalarını sağlamak veya miras ortaklığına temsilci atanmasını (MK m.640,III) sağlamak için takip yapan mirasçıya uygun bir süre vermelidir .
Mirasçılardan biri, (miras paylaşılmadan önce) yalnız kendi hissesine düşen alacak kesimi için icra takibi yapamaz.
Miras ortaklığına bir temsilci (MK m.640,III) atanmış ise, icra takibinin bu temsilcisi tarafından yapılması gerekir .
Yukardaki açıklamalar, mirasın henüz paylaşılmamış olması hali içindir. Miras paylaşıldıktan sonra, her mirasçı paylaşımda kendine düşen alacak için icra takibi yapabilir .
Alacaklı (kendisi) icra takibi yaptıktan sonra ölürse, icra takibine alacaklının mirasçılarının hepsi veya miras ortaklığı temsilcisi tarafından devam edilebilir.
2) Miras ortaklığının (terekenin) borçlu olması: Bu konuyu, borçlunun sağlığında başlamış (yapılmış) olan icra takipleri ve yeni (borçlunun ölümünden sonra) yapılacak icra takipleri bakımından ayrı ayrı incelemek gerekir :
a) Başlamış takiplere devam edilmesi: aa) Miras ortaklığına karşı : Borçlu takip sırasında ölürse, borçlu hayatta olsa idi hangi usul uygulanacak idi ise, o usule göre takibe terekeye (miras ortaklığına) karşı (kaldığı yerden) devam edilir (m.53,II). Yalnız, borçlunun sağlığında başlamış olan takiplere terekeye karşı devam edilebilmesi için: (1) Miras ortaklığının henüz paylaşılmamış (MK m.642,676) olması ; (2) Terekenin resmî tasfiyeye (MK m.617,632-636 ; VVMTüz. m.45-53) tâbi tutulmamış olması veya (3) Mirasçılar arasında aile malları ortaklığı (MK m.373 vd) kurulmamış bulunması gerekir (İİK m.53,II). Bu üç halden biri varsa, takiplere miras ortaklığına karşı devam edilemez. Bu üç halden (olumsuz şarttan) hiç biri yoksa, borçlunun (mirasbırakanın) sağlığında ona karşı başlamış olan takiplere, miras ortaklığına karşı aynen (kaldıkları yerden) devam edilebilir (m.53,II).
Burada söz konusu olan, borçlunun (mirasbırakanın) sağlığında (ona karşı) başlamış olan takiplerin, miras ortaklığına karşı devam etmesidir. Bu takiplerin borçlu tarafında, bundan böyle miras ortaklığı vardır. Ancak, miras ortaklığının tüzel kişiliği olmadığından, takibin ya bütün mirasçılara (mecburî takip arkadaşı olarak) veya miras ortaklığı temsilcisine karşı devam ettirilmesi gerekir. Miras ortaklığına karşı devam ettirilen bu takiplerde, sadece tereke malları haczedilebilir, (takiplere m.53,III gereğince ayrıca mirasçılara karşı da devam edilmesi istenmemişse) mirasçıların malları haczedilemez.
Miras ortaklığına karşı takibe (borçlunun sağlığında) kaldığı yerden devam edilir. Borçlunun ölümünden önce takip kesinleşmiş ise, artık miras ortaklığının (bütün mirasçıların veya miras ortaklığı temsilcisinin) ödeme emrine itiraz etme yetkileri yoktur.
Buna karşılık, borçlunun öldüğü anda ödeme emrine itiraz süresi henüz geçmemişse, miras ortaklığı, itiraz süresinin bitimine kadar (kalan süre içinde) ödeme emrine itiraz edebilir. Ancak, bu itiraz süresi, m.53,I'deki üç günlük veya üç aylık süre içinde biterse, itiraz süresi, bu üç günlük veya üç aylık sürelerin bitiminden itibaren bir gün daha uzatılır (m.56).
bb) Borçlunun sağlığında ona karşı başlamış olan takiplere, mirasçılara karşı devam edilmesine gelince :
Borçluya karşı onun sağlığında başlamış olan iflâs takibine veya iflâs davasına mirasçılarına karşı devam edilemez. Bu halde, iflâs takibine veya davasına, yalnız miras ortaklığına (terekeye) karşı devam edilebilir
Buna karşılık, borçluya karşı başlamış olan (ilâmsız, ilâmlı) haciz yolu ile takiplere (ve rehinin paraya çevrilmesi yolu ile takiplere), borçlunun mirasçılarına karşı devam edilebilir (m.53,III):
Alacaklı, icra takibini mirasçıların hepsine karşı devam ettirebilir ; fakat, buna mecbur değildir. Alacaklı, icra takibini mirasçılardan yalnız birine veya birkaçına karşı da devam ettirebilir. Çünkü, mirasçıları mirasbırakanın borcundan müteselsilen sorumludurlar (MK m.641) ve alacaklı müteselsil borçluların birinden borcun tamamını isteyebilir (EBK m. 142 - YBK m. 163)
Buna karşılık, konusu paradan başka bir şey olan ilâmlı takiplerde (meselâ, taşınır veya taşınmaz teslimi gibi ; m.24 vd), alacaklı, ilâmlı takibi bütün mirasçılara (varsa miras ortaklığı temsilcisine) karşı devam ettirmek zorundadır ; bir veya bir kaç mirasçıya karşı devam ettiremez (mecburî takip arkadaşlığı). Çünkü, mirasçılar terekeye elbirliğiyle sahiptirler (MK m.640, II ; elbirliği mülkiyeti) ve elbirliği mülkiyetinde, tasarruf işlemleri için ortakların (mirasçıların) oybirliğiyle karar vermeleri gerekir (MK m.702,II).
Mirasbırakana (borçluya) karşı başlamış olan icra takiplerine, mirasçılara karşı kaldığı yerden (noktadan) devam edilir :
Mirasbırakana (borçluya) karşı (ölümünden önce) başlamış olan takiplerde, mirasbırakana ödeme emri tebliğ edilmemiş ise, ödeme emri, mirasçılara tebliğ edilir .
Mirasbırakana (borçluya) karşı (ölümünden önce) başlamış olan takiplerde, mirasbırakana sağlığında ödeme emri tebliğ edilmiş ise, mirasçılara yeni bir ödeme emri gönderilmesine (tebliğ edilmesine) gerek yoktur .
Borçlunun (mirasbırakanın) öldüğü anda ödeme emrine itiraz süresi henüz geçmemişse, mirasçılar itiraz süresinin bitimine kadar (kalan itiraz süresi içinde) ödeme emrine itiraz edebilirler. Ancak bu itiraz süresi, m.53,I'deki üç günlük ve üç aylık süre içinde biterse, bu (üç günlük ve üç aylık) sürelerin bitiminden itibaren bir gün daha uzatılır (m.56).
Borçlu ölmeden önce ödeme emrine itiraz etmiş ise, bu halde de mirasçılara yeni bir ödeme emri tebliğ edilmesine gerek yoktur; icra mahkemesindeki itirazın kaldırılması duruşmasına mirasçılara (miras ortaklığına) karşı devam edilir.
Borçlu ölmeden önce (kendisine karşı yapılan) icra takibi kesinleşmiş durumda ise, artık mirasçılara yeni bir ödeme emri tebliğ edilmesine gerek yoktur. Bu halde, mirasçılara, icra takibinin kendilerine karşı devam ettirildiği tebliğ edilir . Mirasçı, bu tebliğ tarihinden itibaren yedi gün içinde, şahsî (kişisel) itiraz sebeplerini ileri sürebilmelidir.
Borçlunun sağlığında ona karşı başlamış olan rehnin paraya çevrilmesi yolu ile takiplere (m. 145 vd) de, yukarda açıklandığı gibi, mirasçılara (miras ortaklığına) karşı devam edilebilir (m.53,111).
cc) Başlamış takiplere hem miras ortaklığına hem de mirasçılara karşı devam edilmesi: Alacaklı, mirasbırakanın sağlığında ona karşı başlamış olduğu icra takiplerine, aynı zamanda, hem miras ortaklığına (m.53,II) hem de mirasçılara (m.53,III) karşı devam edebilir.
Bu (yukarda belirtilen) halde, miras ortaklığı ile mirasçılar (borçlu tarafta) takip arkadaşı olurlar. Ancak, burada miras ortaklığı yalnız terekedeki mallar ile sorumlu olduğu halde, mirasçı (veya mirasçılar) kişisel malları ile de sorumludurlar.
Tekrar belirteyim ki, borçlunun sağlığında başlamış olan icra takiplerine gerek miras ortaklığına gerek mirasçılara karşı devam edilebilmesi için, üç günlük (m.53,1) ve üç aylık (MK m.606) erteleme sürelerinin geçmiş olması gerekir (m.53,1).
b) Borçlunun ölümünden sonra yeni takip yapılması:
aa) Miras ortaklığına karşı yeni takip yapılamaz : İİK m.53,II’deki üç olumsuz şarttan hiç biri olmasa bile (yani, miras ortaklığı paylaşılmamış, tereke resmî tasfiyeye tâbi tutulmamış ve aile malları ortaklığı kurulmamış olsa bile) miras ortaklığı aleyhine yeni icra (ve iflâs) takibi yapılamaz. Yani, yeni takipler bakımından, miras ortaklığına (hem alacaklı hem de borçlu olarak) hiç bir şekilde takip ehliyeti tanınmamıştır.
bb) Mirasçılara karşı yeni takip yapılabilir: Bu halde, tereke alacaklıları, yalnız mirası kabul etmiş olan mirasçılara karşı yeni icra (ve iflâs) takibi yapabilirler :
1- Tereke alacaklıları, (para alacağı için) yeni takipleri mirasçıların hepsine karşı yapabilirler ; fakat, buna mecbur değildirler. Tereke alacaklısı, mirasçılardan yalnız birine veya bir kaçma karşı da takip yapabilir. Çünkü, mirasçılar mirasbırakanın borçlarından müteselsilen sorumludurlar (MK m.641) ve alacaklı müteselsil borçluların birinden borcun tamamını isteyebilir (EBK m. 142 - YBK m.163) .
2- Buna karşılık, konusu paradan başka bir şey olan ilâmlı takiplerin (meselâ, taşınır veya taşınmaz teslimi, m.24 vd), bütün mirasçılara karşı (veya varsa miras ortaklığı temsilcisine) karşı birlikte yapılması zorunludur. Çünkü, mirasçılar terekeye elbirliğiyle sahiptirler (MK m.640,11 ; elbirliği mülkiyeti) ve elbirliği mülkiyetinde, tasarruf işlemleri için ortakların (mirasçıların) oybirliğiyle karar vermeleri gerekir (MK m.702,II).
cc) En yakın mirasçıların hepsinin mirası reddetmiş olmaları halinde, miras, sulh hukuk mahkemesince, iflâs hükümlerine göre tasfiye edilir (MK m.612 ; İİK m.l 80); yoksa, ikinci derece mirasçılara karşı icra takibi yapılamaz .